25/05/2026
Jan Kramer, voormalig groenman bij de gemeente, leest een onheilspellend bericht over het kappen van een boom op de Plantsoengracht, want helaas heeft de Rode beuk (Fagus sylvatica) haar langste tijd gehad. Na deskundig onderzoek wordt de boom afgekeurd, de door zwammen aangetaste boom zorgt voor onveiligheid in de tuin. Jan neemt gewapend met fotocamera een kijkje in de mooie tuin die het straks na vele jaren helaas zonder de mooie Rode beuk moet doen.
De beuk heeft al jaren een zwamaantasting, wat in mijn werkzame periode al het geval was, maar toen nog niet ernstig. Regelmatig is de beuk gekeurd op veiligheid door een specialist, maar nu is de aantasting dermate groot dat het genoodzaakt is om de boom te kappen. De restauratie van Villa Clementine is perfect uitgevoerd met de oude muziektent en een prachtige tuin, maar helaas gaat een historische boom verdwijnen.
Gevaarlijk bij storm
Bij de Doelestallen spreek ik de beheerders en mag ik foto’s maken in de tuin van Villa Clementine. Het is voor mij ook duidelijk dat er iets moet gebeuren met de oude boom, bijna zeker de oudste boom binnen de grachtengordel. In augustus, voor het najaar, zal de boom verwijderd worden, aldus de beheerder. De aantasting is goed te zien, ze wordt letterlijk opgevreten in de kern en kan daardoor gevaarlijk worden bij storm. Het oude hek langs de tuin is na de restauratie van Villa Clementine verdwenen, maar een deel ervan is in de boom gegroeid en nog te zien. Ik stel voor om van een (gezond) deel van de boom een soort tastbare herinnering te maken, maar of er een nieuwe boom terugkomt is niet bekend, al zal het in de traditie natuurlijk wel mooi zijn. Misschien op een neutrale plek in de tuin.
Doorrijstraat
De boom wordt door de familie Brantjes geplant naast het in 1880 gebouwde pand, waarbij de eerste steen wordt gelegd door Nicolaas (Klaas) Brantjes. Vaak worden in die tijd beuken, lindes en platanen als een soort status gezien. De boom staat in de tuin van de villa, maar dat is niet altijd zo geweest, jarenlang was het een doorrijstraat zonder naam, waar zelfs ondergrondse container geplaatst worden, en de rode beuk wordt door de gemeente onderhouden. Er staat een funderingsmuur met een smeedijzeren hek langs de zijkant van het gebouw die in de jaren langzaam afbrokkelt achter de boom.
Noorse beuk
Tijdens een gesprek met de eigenaar van Villa Clementine valt het mij op hoe gepassioneerd hij vertelt over het pand en de beuk, en noemt de boom de Noorse beuk. Ik had dat nog nooit gehoord, de enige verklaring is wellicht dat de boom tijdens een transport van hout uit Scandinavië (Noorwegen) meegereisd is naar Nederland, speciaal voor de tuin van de villa. Inschatting van de leeftijd van de beuk is dat ze geplant is tussen 1881/1900. De kwaliteit van de boom is niet optimaal, toch wordt er veel aan gedaan om de boom te behouden. Als de tuin nog straat is, misschien wel vijftig jaar lang, wordt er aan twee kanten geparkeerd en dat is niet echt ideaal voor de rode beuk.
Bordje
Op het smeedijzeren hek zit enige tijd een koperen bordje met uitleg over de beuk gemonteerd en nu de beuk gaat verdwijnen zou het een mooie tastbare herinnering zijn als het bordje weer een plek zou krijgen. Op de foto van Herman Wiebols, gemaakt tijdens de strenge winter van 1955, is de beuk goed te zien samen met een enorme eikenboom die heel oud is geworden.
Jan Kramer
Wilt u op de hoogte blijven van al het nieuws in Weidevenne, Kop West, Centrum en Beemster,
schrijf u dan in voor de nieuwsbrief.
